ઉનાળામાં લૂથી બચવાના ઘરગથ્થુ ઉપાય: ઉનાળાની શરૂઆત થતાં જ સૂર્યનો પ્રકોપ વધવા લાગે છે. આકરી ગરમી અને બળબળતા તાપમાં ઘરની બહાર નીકળવું કોઈ પડકારથી કમ નથી લાગતું. આ ઋતુમાં સૌથી મોટો ખતરો ‘લૂ’ (હીટસ્ટ્રોક) લાગવાનો હોય છે. જ્યારે ગરમ પવનો ફૂંકાય છે અને શરીરનું તાપમાન અચાનક વધી જાય છે, ત્યારે વ્યક્તિ લૂ નો શિકાર બને છે. લૂ લાગવાથી માથામાં દુખાવો, ચક્કર આવવા, ઉલ્ટી થવી અને તાવ આવવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. જોકે, આપણા વડીલોએ આપેલા કેટલાક સરળ અને અસરકારક ઘરગથ્થુ ઉપાયો અપનાવીને આપણે આ ભયંકર ગરમીમાં પણ સ્વસ્થ રહી શકીએ છીએ. ચાલો જાણીએ ઉનાળામાં લૂથી બચવા માટે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ અને કયા ઉપાયો અજમાવવા જોઈએ.
૧. સતત પાણી પીતા રહો (હાઇડ્રેશન છે સૌથી જરૂરી)
લૂ થી બચવાનો સૌથી પહેલો અને મુખ્ય નિયમ છે શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખવું. ઉનાળામાં પરસેવા વાટે શરીરમાંથી ઘણું પાણી બહાર નીકળી જાય છે. તેથી, તરસ ન લાગી હોય તો પણ થોડા-થોડા સમયાંતરે પાણી પીતા રહેવું જોઈએ.
- ઘરની બહાર નીકળતા પહેલા હંમેશા એક કે બે ગ્લાસ પાણી પીને જ નીકળો.
- તમારી સાથે હંમેશા પાણીની બોટલ રાખો.
- વધુ પડતું ઠંડુ (ફ્રિજનું) પાણી પીવાનું ટાળો, તેના બદલે માટલાનું પાણી પીવો જે સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ છે.
૨. શરીરને ઠંડક આપતા દેશી પીણાં
આપણા રસોડામાં જ એવી ઘણી વસ્તુઓ છે જેમાંથી બનતા પીણાં ગરમીમાં અમૃત સમાન કામ કરે છે. બજારમાં મળતા કોલ્ડ ડ્રિંક્સને બદલે આ દેશી પીણાં અપનાવો:
વરિયાળીનું શરબત:
વરિયાળીની તાસીર ખૂબ જ ઠંડી હોય છે. વરિયાળી અને સાકરનું શરબત પીવાથી પેટમાં ઠંડક રહે છે અને લૂ લાગવાનો ખતરો ઘટી જાય છે. તેને બનાવવા માટે વરિયાળીને રાત્રે પાણીમાં પલાળી રાખો અને સવારે તેને પીસીને, ગાળીને તેમાં થોડી સાકર ઉમેરીને પીવો.
આમ પન્ના (કાચી કેરીનો બાફલો):
ઉનાળામાં કાચી કેરીનું સેવન રામબાણ ઈલાજ છે. કાચી કેરીને બાફીને તેનો પલ્પ કાઢી લો. તેમાં શેકેલું જીરું, સંચળ, ફુદીનો અને ગોળ અથવા ખાંડ ઉમેરીને આમ પન્ના બનાવો. દિવસમાં એકવાર આ પીણું પીવાથી શરીર ગરમી સામે લડવા સક્ષમ બને છે.
છાશ (બટરમિલ્ક):
ગુજરાતીઓના ભોજનમાં છાશ વગર તો ચાલે જ નહીં! બપોરના જમવામાં એક ગ્લાસ છાશ ચોક્કસ પીવો. છાશમાં જીરું અને સંચળ નાખીને પીવાથી પાચનતંત્ર મજબૂત બને છે અને શરીરને ઠંડક મળે છે.
લીંબુ પાણી અને નાળિયેર પાણી:
લીંબુ પાણીમાં વિટામિન સી ભરપૂર માત્રામાં હોય છે, જે થાક દૂર કરે છે. જ્યારે નાળિયેર પાણી શરીરમાં ઘટેલા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સને તરત જ પૂરા પાડે છે.
૩. ઉનાળા માટે યોગ્ય આહાર
ગરમીની ઋતુમાં આપણો આહાર પચવામાં હળવો હોવો જોઈએ. ભારે, મસાલાવાળો અને તળેલો ખોરાક ટાળવો જોઈએ કારણ કે તે શરીરમાં ગરમી વધારે છે.
- પાણીયુક્ત ફળો: તરબૂચ, શક્કરટેટી, દ્રાક્ષ અને નારંગી જેવા ફળોમાં પાણીનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે. આ ફળો ખાવાથી શરીરમાં પાણીની કમી નથી થતી.
- કાકડી અને ડુંગળી: સલાડમાં કાકડી અને કાચી ડુંગળીનો વિશેષ ઉપયોગ કરો. જૂની માન્યતા મુજબ, ખિસ્સામાં કાચી ડુંગળી રાખીને બહાર જવાથી લૂ નથી લાગતી. કાચી ડુંગળી ખાવાથી પણ શરીરનું તાપમાન નિયંત્રણમાં રહે છે.
- હળવો ખોરાક: ખીચડી, દાળ-ચોખા અને શાકભાજી જેવો સાદો ખોરાક લો. વાસી ખોરાક ખાવાનું ટાળો.
૪. જીવનશૈલીમાં કરવા પડતા ફેરફારો
ફક્ત ખાવા-પીવાથી જ નહીં, પરંતુ આપણી દિનચર્યા અને પહેરવેશમાં થોડો બદલાવ લાવીને પણ ગરમીથી બચી શકાય છે.
સુતરાઉ (કોટન) કપડાં પહેરો:
ઉનાળામાં હંમેશા હળવા રંગના અને સુતરાઉ કપડાં પહેરવાનો આગ્રહ રાખો. કાળા અથવા ઘેરા રંગના કપડાં ગરમીને વધારે આકર્ષે છે. કોટન કપડાંમાં પરસેવો સરળતાથી સુકાઈ જાય છે અને હવા અવરજવર કરી શકે છે. ટાઈટ કપડાં પહેરવાનું ટાળો.
તડકામાં બહાર જવાનું ટાળો:
બપોરે ૧૨ વાગ્યાથી લઈને ૪ વાગ્યા સુધી સૂર્યનો તાપ સૌથી આકરો હોય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન બિનજરૂરી બહાર જવાનું ટાળો. જો બહાર જવું જ પડે તો માથું અને ચહેરો સુતરાઉ કપડાથી ઢાંકીને જાવ. આંખોના રક્ષણ માટે સનગ્લાસ અને ત્વચાના રક્ષણ માટે છત્રી કે ટોપીનો ઉપયોગ કરો.
શરીરની સ્વચ્છતા:
રોજ બે વાર સામાન્ય અથવા થોડા ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરો. આનાથી શરીરનું તાપમાન જળવાઈ રહેશે અને તાજગી અનુભવાશે.
નિષ્કર્ષ
ઉનાળાની ગરમી ભલે ગમે તેટલી આકરી હોય, પરંતુ જો આપણે થોડી સાવચેતી રાખીએ અને ઉપર જણાવેલા સરળ ઘરગથ્થુ ઉપાયો અપનાવીએ, તો લૂ થી સરળતાથી બચી શકાય છે. યોગ્ય આહાર, પૂરતું પાણી અને સાચી જીવનશૈલી એ જ ગરમીને માત આપવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે.
જોકે, એક વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. જો આ બધી સાવચેતી રાખવા છતાં પણ કોઈ વ્યક્તિને ચક્કર આવવા લાગે, અતિશય તાવ આવે, ઉબકા આવે કે બેહોશી જેવું લાગે, તો તરત જ તેને ઠંડી જગ્યાએ સુવડાવી દો અને ભીના કપડાથી શરીર લૂછો. આ લૂ લાગવાના ગંભીર લક્ષણો હોઈ શકે છે. આવા સમયે ઘરગથ્થુ ઉપાયો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે વિલંબ કર્યા વગર તરત જ નજીકના ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. સમયસરની તબીબી સારવાર જીવલેણ પરિસ્થિતિને ટાળી શકે છે. સ્વસ્થ રહો, સુરક્ષિત રહો અને ઉનાળાનો આનંદ માણો!
આ પણ વાંચો : Gujarat Heatwave Alert: રાજકોટ-સુરેન્દ્રનગરમાં રેડ એલર્ટ, દીવમાં 100 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ તૂટ્યો
